گم شدن مشکلات دانش‌آموزان در هیاهوی تبلیغات انتخاباتی

چکیده: دانش‌‎آموزان که بیش از یک ششم کل جمعیت ایران را تشکیل می‌‎دهند شاید بی‎‌نصیب‎‌ترین گروه اجتماعی از وعده‌‎های کسانی بودند که به عنوان رقبای انتخاباتی در چند هفته اخیر مدام به سخنرانی و گفت‎‌و‎گو پرداختند، مناظره کردند و رو به دوربین‎‌های مختلف وعده و وعید دادند.

نرگس صابری: نامزد‎های ریاست جمهوری اغلب نیازی به جلب نظر آنها ندیدند، چون اساسا بسیاری از دانش‎‌آموزان در سن رای‎‌دهی نیستند و سرمایه‌‎گذاری انتخاباتی روی آنها کار بیهوده‌‎ای به نظر می‌‎رسد. با این وجود، تقریبا بر هیچ کس پوشیده نیست که توسعه‎‌ای در کشور اتفاق نمی‎‌افتد، مگر اینکه یکی از زیربنایی‎ت‌رین بخش‌‎ها یعنی آموزش و پروش توسعه یابد و متحول شود.

نامزد‎های ریاست جمهوری در ایام تبلیعات اغلب موضوع آموزش و پرورش و مشکلات متعدد آن را محدود به مشکلات معلمان کرده و با دادن وعده و وعید به این قشر تلاش کردند نظر آنها را جلب کنند. هر چند مشکلات معلمان مشکلاتی آشکار و انباشته شده است، اما مشکلات آموزش و پرورش محدود به آن نمی‌‎شود.

دولت جدید که تا چند ماه دیگر سر کار می‎‌آید احیانا خود را وارث مشکلات و کاستی‎‌های مختلفی معرفی می‎‌کند. اگرچه برشمردن کاستی‎‌ها لزوما به معنای حرکت در راستای رفع آنها نیست، اما آموزش و پرورش کمابیش از این اتفاق هم بی‎‌نصیب بوده است. اگر بر این باوریم که توسعه با تحول در آموزش و پرورش ممکن می‌‎شود باید یکی از اصلی‎‌ترین مطالبات خود از دولت آینده را رسیدگی به مشکلات و به تعبیری ابرچالش‎های آموزش و پرورش بدانیم.

ابرچالش‎های آموزش و پرورش

اصل ۳۰ قانون اساسی بر لزوم فراهم شدن آموزش رایگان برای همه افراد تاکیدی دارد. سیزدهمین رئیس جمهور ایران در حالی قدم به پاستور می‎گذارد که این اصل قانونی بیش از هر زمان دیگری نادیده انگاشته شده و ما با یکی از بزرگ‎ترین ابرچالش‎‌های آموزش و پرورش رو‎به‎‌رو هستیم.

گم شدن مشکلات دانش‌آموزان در هیاهوی تبلیغات انتخاباتی

محمدرضا نیک‎نژاد، کارشناس آموزش و پرورش و فعال صنفی معلمان به خبرآنلاین می‎‌گوید: شکاف طبقاتی در آموزش و پرورش یکی از ابرچالش‌‎های این بخش است. به رغم تاکید بر آموزش رایگان در قانون اساسی اکنون تقریبا هیچ مدرس‌ه‎ای را نمی‎‌توان پیدا کرد که در آن از دانش‎‌آموزان پول دریافت نکنند. حتی در دورترین و محروم‎ترین روستا‎ها هم این اتفاق می‎افتد و ارقام دریافتی از چند هزار تومان تا چند میلیون تومان متفاوت است. این تنها در مورد مدارس دولتی است، وگرنه در مدارس غیر انتفاعی و نیمه دولتی و امثال آن که شرایط کاملا فرق می‎‌کند. این اتفاق باعث می‎‌شود آموزش در کشور طبقاتی شود که نمود آن را در چند سال اخیر در قبولی‎‌های کنکور دیده‌‎ایم. در مواردی از ۱۰۰ نفر رتبه‎‌های برتر کنکور بیش از ۷۰ نفرشان از دانش‎‌آموزان مدارسی بوده‌‎اند که ارقام بالایی دریافت می‎‌کنند. این یعنی ارتباط مستقیمی بین پول و کیفیت آموزش ایجاد شده است. دریافت پول اساسا به این دلیل اتفاق می‎افتد که مدارس از نظر مالی تامین نمی‎‌شوند و دولت با وجود الزام قانونی امکانات آموزشی را فراهم نمی‎‌کند. جایی که افراد ثروتمند‎تری هستند به دلیل پولی که پرداخت می‎‌شود، امکانات بهتری فراهم می‎‌شود و کیفیت آموزش مطلوب‌‎تر است و در جاهای فقیرنشین امکانات ناچیز است و کیفیت آموزش هم پایین است. این شکافی خطرناک در آموزش ایجاد می‎‌کند که خود را در عرصه‎‌های اجتماعی، اقتصادی و … هم نشان می‎‌دهد و رئیس جمهور بعدی باید به این ابرچالش و رفع آن توجه ویژه‎‌ای داشته باشد.

ارث و میراث دولت دوازدهم

رئیس جمهور بعدی اگر به مهمترین ابرچالش آموزش و پرورش یعنی شکاف طبقاتی توجه کند، احیانا آن را میراث دولت فعلی قلمداد خواهد کرد. هر چند چنین چیزی می‎‌تواند درست باشد، اما نباید از این نکته غافل ماند که دولت دوازدهم هم به نوعی این ابرچالش را به ارث برده است. مشکل را باید در رویکردی دانست که چند دهه است در کشور حاکم شده و خصوصی‎‌سازی و پولی شدن را همه جا تبلیغ و دنبال می‎‌کند، حال آنکه حتی کشور‎هایی با نظام اقتصادی لیبرالیستی هم حوزه‎‌های آموزش و درمان را به این شکل پولی نمی‎‌کنند و با حمایت‎‌های اجتماعی تلاش دارند از محرومیت اقشار پایین جامعه از این بخش‎ها جلوگیری کنند.

یک معلم شیمی دبیرستان که سال گذشته در چهار مدرسه در مناطق مختلف کرج تدریس کرده، می‎‌گوید: از مدارس غیر انتفاعی که بگذریم، در مدارس دولتی آن هم در یک شهر تفاوت امکانات از زمین تا آسمان است. در برخی مناطق نه تنها آزمایشگاهی وجود ندارد که اصلا وسایل آزمایش هم نیست. باورش مشکل است که در مدرسه‎‌ای که شیمی درس می‎‌دهند لوله آزمایش وجود نداشته باشد، اما این واقعیت دارد. در مدرسه دیگر چون پول از والدین دریافت شده امکانات فراهم کرده‎‌اند و این تفاوتی زیاد در امر آموزش ایجاد می‌‎کند.

نیک‎‌نژاد این مشکل را ناشی از شرایط اقتصادی آموزش و پرورش می‎داند که خود را بیش از همه در عدم تامین امکانات و همچنین مضیقه معلمان نشان می‌‎دهد.

به گفته او در دولت آینده باید فکری اساسی برای مشکلات اقتصادی آموزش و پرورش کرد و از جمله باید مسائل اقتصادی معلمان را که سال‎هاست وجود داشته و در چند سال اخیر با تشدید تحریم‌‎ها و افزایش تورم بیشتر شده، رفع و رجوع کرد.

اگر دولت دوازدهم می‌‎تواند در بیلان کاری خود در حوزه آموزش و پرورش از مشکلاتی حرف بزند که به ارث برده بود، این دولت با مشکل خاصی هم رو‎به‎‌رو شد که احتمالا دولت آینده را هم درگیر می‌‎کند.

گم شدن مشکلات دانش‌آموزان در هیاهوی تبلیغات انتخاباتی

آموزش و پرورش پس از کرونا

«امیدواریم همانطور که وعده داده شده واکسیناسیون معلمان تا قبل از شروع سال جدید تحصیلی اتفاق بیفتد و شاهد دایر شدن کلاس‌‎های حضوری باشیم.»

نیک‎‌نژاد با بیان این مطلب اشاراتی به وضعیت خاصی که دولت بعدی به دلیل تاثیر کرونا بر امر آموزش و پرورش با آن مواجه است می‌‎کند و می‎‌گوید: بررسی‎‌های علمی در سطح جهانی نشان می‎دهد کرونا ۴۰ درصد به آموزش خسارت زده است. در خوش‎بینانه‎‌ترین حالت آموزش در ایران نیز به همین میزان خسارت دیده است. یکی از اصلی‎‌ترین معضلاتی که آموزش مجازی داشت این بود که عدم حضور دانش‎‌آموز و در کنار هم نبودن افراد به شدت بر روابط اجتماعی دانش‌‎آموزان تاثیر می‎‌گذارد. جز این ما با مشکلات دیگری از جمله اینکه برخی دانش‎‌آموزان توان تهیه امکانات برای آموزش مجازی را نداشتند رو‎به‌‎رو بودیم. فرصت سه ماهه تابستان فرصت مناسبی برای رفع کاستی‎‌هاست. امیدواریم با عمل به وعده‌‎ها شاهد دایر شدن کلاس‎های حضوری باشیم، اما حتی در این صورت هم می‎توان از فضای مجازی برای آموزش استفاده کرد. ما این فرصت را داریم که آموزش تلفیقی داشته باشیم. آموزش بعد کرونا متفاوت از آموزش قبل کرونا است و از شناخت و تجربه کسب شده باید بهره برد و با تامین امکانات کاستی‎ها را جبران کرد.

بیشتر بخوانید:

پایان امتحانات دانش آموزان

رتبه بندی معلمان از مهر ۱۴۰۰

سال تحصیلی جدید احتمالا سال چندان متفاوتی در حوزه آموزش و پرورش نخواهد بود، چرا که دولت جدید تنها کمی قبل از شروع این سال آغاز به کار می‌‎کند و فرصت زیادی برای ایجاد تغییر و تحول ندارد. با این همه، وجود ابرچالش‎های مختلف که تنها خلاصه‎ای از آنها ذکر شد، ما را ناگزیر از تغییر و تحول در این حوزه می‎کند. اثرات ابرچالش‎های حوزه آموزش و پرورش را در آینده بیشتر احساس می‎‌کنیم و به دلیل اهمیت آموزش در زمینه توسعه لازم است هر چه زودتر گام‎هایی برداشته شود. گم شدن امر مهم آموزش در هیاهوی انتخابات زنگ خطر را به صدا درآورده است. رئیس‎‌جمهور بعدی هر کسی که باشد باید صدای این زنگ خطر را بشنود.

۴۷۲۳۱

Share on twitter
Twitter
Share on email
Email
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on telegram
Telegram
Share on print
Print

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.