روستاها می خواهند همچنان نفس بکشند
روستاها می خواهند همچنان نفس بکشند

شهرها و روستاها همواره در طول تاریخ با هم وجود داشتند اما در دهه های اخیر جای روستاها هر روز تنگ تر و تنگ تر شده است و نسبت جمعیتی آنان روزبه روز کمتر می شود ولی برخی آبادی ها با تغییرات ساختاری می خواهند همچنان زنده بمانند.

 شهرها و روستاها همواره در طول زمان تفاوت های ساختاری مهمی با هم داشتند اما پدیده ای که این سال ها می توان مشاهده کرد، روستاهایی است که سبک زندگی مردم آن شهری شده است و گویا می خواهند در این دنیای روستا ستیزی، همچنان اعلام وجود کنند.
از سویی، جمعیت روستایی به دو دلیل مهاجرت و تبدیل برخی روستاها به شهر، در استانی مانند کهگیلویه و بویراحمد هر دوره آمارگیری کاهش یافته است.
جمعیت روستایی کهگیلویه و بویراحمد که در سال ۱۳۸۵ بیش از ۵۲ درصد جمعیت استان را تشکیل می داد در سال ۱۳۹۵ به کمتر از ۴۵ درصد رسید.
علاوه بر افزایش روز افزون جمعیت شهری، ساکنان روستاها نیز سبک زندگی خود را تغییر داده اند و از مشاغل سنتی روستایی مانند کشاورزی و دامداری دوری می کنند.
عمران روستاها نیز در دهه های اخیر تغییرات زیادی کرده است و طرح های دولتی نیز این تغییرات را به شدت تقویت کرده است.

کهگیلویه و بویراحمد


فرماندهی تغییرات عمده عمران روستایی بر عهده طرح هادی است که تاکنون در بسیاری از روستاهای کهگیلویه و بویراحمد اجرا شده است.
طرح هادی روستایی از دهه ۶۰ هجری خورشیدی در ایران در حال اجراست و در قالب آن بافت موجود روستاها ساماندهی و اصلاح می شود.
طرح هادی روستایی ضمن ساماندهی و اصلاح بافت موجود، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکرد های مختلف از قبیل مسکونی، تولیدی، تجاری و کشاورزی و تأسیسات و تجهیزات و نیازمندیهای عمومی روستایی را تعیین می کند.

**طرح هادی در ۵۵ درصد روستای کهگیلویه و بویراحمد اجرا شد
مدیر کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: طرح هادی در ۳۹۸ روستای بالای ۲۰ خانوار این استان اجرا شده که این رقم ۵۵ درصد از مجموع روستاهای با این میزان جمعیت را تشکیل می دهد.
حسین جنتی افزود: این استان ۷۲۰ روستای بالای ۲۰ خانوار دارد که برای تمامی آنها طرح هادی تهیه شده است.
وی تصریح کرد: هم اکنون طرح هادی در ۳۹۸ روستای بالای ۲۰ خانوار این استان با پیشرفت فیزیکی ۱۰ تا ۹۰ درصد در دست اجراست.
وی اظهار داشت: ۵۰۰ میلیارد ریال اعتبار امسال برای بهبود زیر ساخت های عمران روستایی این استان در نظر گرفته شد که از این میزان تاکنون ۴۵ درصد تخصیص یافته است.
جنتی گفت: ۲۵۰ طرح در زمینه عمران روستایی در مناطق مختلف این استان هم اکنون در دست اجراست.
مدیرعامل بنیاد مسکن استان عنوان کرد: اجرای طرح هادی در روستاها از زیرساخت های اساسی مورد نیاز زندگی روستایی است که موجب ایجاد انگیزه برای ماندن روستاییان در زادگاه خود می شود.
جنتی ابراز داشت: جلوگیری از مهاجرت روستائیان به شهر و جذب سرمایه گذاران برای اجرای طرح های تولیدی و توریستی از مزایای اجرای طرح های هادی در روستاهاست.

**سه میلیون و ۴۰۰ هزار مترمربع از معابر روستاها در کهگیلویه و بویراحمد آسفالت شد
معاون پشتیبانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون سه میلیون و ۴۰۰ هزار متر مربع از معابر روستاهای این استان با استفاده از قیر رایگان آسفالت شده است.
اسماعیل باقری اظهار داشت: از سال ۱۳۹۴ تاکنون ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار متر مربع از معابر روستاهای کهگیلویه و بویراحمد آسفالت شده است.
وی ابراز داشت: امسال میزان سهمیه قیر رایگان اختصاص داده شده به روستاهای این استان خوب است و تلاش می‌شود با توجه به اولویت جمعیت و سایر شاخص‌های قانونی آسفالت معابر روستاها ادامه یابد.
باقری با اشاره به اهمیت اجرای طرح‌های هادی به عنوان چشم انداز اصلی ۱۰ ساله روستاها بیان کرد: تاکنون مطالعات طرح هادی در ۸۱۱ روستا انجام شده است.
معاون پشتیبانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد تصریح کرد: مطالعات طرح هادی در ۷۱۷ روستای بالای ۲۰ خانوار و ۹۴ روستای زیر ۲۰ خانوار که دارای شرایط ویژه‌ای هستند انجام شده است.
باقری از برنامه ریزی برای پرداخت تسهیلات ۲۵۰ میلیون ریالی برای نوسازی چهار هزار واحد مسکونی روستایی کهگیلویه و بویراحمد در سال جاری خبر داد.
وی اظهار داشت: ۸۰ هزار واحد مسکونی روستایی در کهگیلویه و بویراحمد وجود دارد که تاکنون ۴۲ درصد آن مقاوم سازی شده است.
باقری بیان کرد: ۴۵ هزار واحد مسکونی روستایی این استان معادل ۵۸ درصد نیاز به مقاوم سازی دارد.
معاون پشتیبانی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد گفت: میزان تسهیلات بازسازی پرداختی به شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر ۳۰۰ میلیون ریال با ۶۰ میلیون ریال کمک بلاعوض و میزان تسهیلات بازسازی واحدهای روستایی ۲۰۰ میلیون ریال با ۵۰ میلیون ریال کمک بلاعوض بوده که به واحدهای حادثه دیده در زلزله و سیل پرداخت شد.
وی بر لزوم نهادینه کردن مشارکت مردم برای مقاوم سازی واحدهای مسکونی و تلاش برای حل مشکل ضمانت‌های بانکی تاکید کرد.
معاون عمران روستایی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی کهگیلویه و بویراحمد تصریح کرد: در طرح‌های هادی عملیات بازگشایی، برداشت موانع، زیرسازی، آسفالت، جدول گذاری، سنگ فرش، میدان سازی و همچنین فضای سبز اجرا می‌شود.
غلامرضا امیدوار با بیان اینکه ۷۲۲ روستای بالای ۲۰ خانوار در این استان وجود دارد، گفت: در تمامی روستاهای بالای ۲۰ خانوار کهگیلویه و بویراحمد طرح مطالعاتی برای اجرای طرح هادی تهیه شده است.
امیدوار همچنین از اختصاص ۶۷ میلیارد ریال اعتبار برای تأمین قیر مورد نیاز آسفالت معابر روستایی کهگیلویه و بویراحمد خبر داد.

** ۳۸ هزار جلد سند روستایی در کهگیلویه و بویراحمد صادر شد
معاون عمران روستایی بنیاد مسکن کهگیلویه و بویراحمد گفت: برای ۳۸ هزار و ۸۰۰ واحد مسکونی روستایی تاکنون در این استان سند مالکیت صادر شده است.
غلام رضا امیدوار اظهار داشت: ۸۲ هزار واحد مسکونی در روستاهای کهگیلویه و بویراحمد وجود دارد.
وی بیان کرد: طرح سند دار کردن خانه‌های روستایی در این استان به طور جدی پس از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد.
امیدوار ابراز کرد: این تعداد سند مالکیت برای روستاهای دارای نقشه طرح هادی و شورای اسلامی صادر می شود.
وی عنوان کرد: پذیرش اسناد روستایی در محاکم قضایی و بانک ها به عنوان وثیقه، کمک به توسعه پایدار در روستاها، کم شدن اختلافات ملکی مردم در محاکم قضایی و بهسازی خانه های روستایی از ویژگی های اجرای طرح صدور سند مالکیت در روستاهاست.
امیدوار گفت: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به طور مشترک موظف هستند در طول برنامه توسعه برای تمامی روستاهای تابعه، مراکز دهستان ها و مراکز بخش روستایی سند مالکیت صادر کنند.
طرح هادی در کهگیلویه و بویراحمد و سایر استانهای ایران با وجود همه هزینه هایی که برای اجرای آن شده است و با تمام دستاوردهای آن، منتقدانی دارد.
منتقدان اجرای این طرح ساکنان روستاها و برخی کارشناسان است که از دیدگاه های خود به این مساله نگاه می کنند و معتقدند با اصلاح این طرح، کیفیت و اثربخشی آن بهبود خواهد یافت.

**عیب کار کجاست؟
براساس نظر کارشناسان اجرای طرح‌های هادی اگرچه سبب بهسازی و مقام شدن ساخت و ساز منازل روستاییان و دفع بهداشتی زباله ها شده و همچنین دسترسی آنها به خدمات را افزایش داده است اما در بعد اجتماعی و اقتصادی موفقیت چندانی نداشته است و در عمل روستاها را به شهرهای کوچک مصرف کننده تبدیل کرده است.
یک روستایی اهل استان کهگیلویه و بویراحمد در این باره گفت: بعد از اجرای طرح هادی اگرچه رفاه زندگی مان بیشتر شد اما دهیاری اجازه دامپروری به روستاییان را نمی دهد و دامداران مجبورند دام های خود را به خارج از روستا ببرند.
رضا افشین نیا افزود: روستای ما آسفالت شده است، کوچه ها و خیابان ها مرتب شده اند اما بیشتر دامداران، شغل خود را از دست داده اند چون از سوی مردم و دهیاری زیر فشار هستند که به تاسیس دامداری در بیرون از روستا اقدام کنند.
وی عنوان کرد: ساخت دامداری در خارج از روستا هزینه مضاعفی بر دامداران تحمیل می کند و دامداران به فروش دام خود و ایجاد کسب و کارهای شهری مانند مغازه و … رغبت بیشتری دارند.
افشین نیا عنوان کرد: افراد بسیاری به خاطر همین موضوع مجبور به فروش دام های خود شده اند.
یکی دیگر از اهالی این روستا گفت: با وجود جدول کشی فاضلاب به دلیل اینکه مسیر آن به درستی طراحی نشده کل فاضلاب روستا یک جا جمع شده و بوی نامطبوعی ایجاد می کند.
برخی پژوهش های صورت گرفته نیز سخنان روستاییان را تایید می کند که به نظر می رسد با در نظر گرفتن آنها، میزان تاثیر مثبت این طرح در دهه های آینده افزایش خواهد یافت.
علی اکبر عنابستانی کارشناس مسایل روستایی در پژوهشی که تهیه کرده است می گوید: بررسی ها نشان می دهد که به رغم اجرای طرح هادی، مشکلاتی از جمله آلودگی هوا به دلیل دفع غیربهداشتی زباله ها، راکد ماندن آب و ایجاد آبگرفتگی به سبب ساخت غیراصولی جدول ها و معابر و گسترش آلودگی فضولات حیوانی تاثیرات منفی زیست محیطی زیادی بر روستاها داشته است.
علی شماعی کارشناس مسایل روستایی نیز در پژوهشی که تهیه کرده است می گوید: پس از اجرای طرح هادی، در زمینه کالبدی، وضعیت معابر بهبود یافته است.
او اضافه کرد: این در حالی است که شاخص محیط زیست روستا شامل آرامستان، دفع زباله، فاضلاب، فضای سبز و جمع آوری آب های سطحی در اجرای طرح هادی مورد توجه قرار نگرفته است.
شماعی عنوان کرد: طرح هادی در بعد کالبدی از قبیل بهسازی و مقاوم‌سازی منازل در سطح روستا و زمینه‌سازی برای صدور سند مالکیت بیشترین عملکرد را داشته است.
به اعتقاد وی، در زمینه حفظ و حراست از اراضی زراعی و باغی الگوی ساخت‌وساز در سطح روستا اجرای طرح هادی دارای کمترین عملکرد بوده است.
حمید حیدری نیز پژوهشی در این زمینه تهیه کرده است و می گوید: طرح هادی در بعد اجتماعی، نحوه دسترسی به خدمات روستایی و کاهش مهاجرت روستاییان دارای بیشترین عملکرد بوده اما در بعد اقتصادی باعث افزایش قیمت اراضی روستاها شده در حالی که در زمینه درآمدزایی و ایجاد واحدهای تولیدی در روستا عملکرد مناسبی نداشته است.
در مجموع به نظر می رسد طرح هادی با همه مزایایی که برای روستائیان داشته است اما بهره وری اقتصادی در آن در نظر گرفته نشده است زیرا آنچه که باعث ماندگاری روستائیان در محل سکونت خود می شود اشتغال است که در طرح هادی گنجانده نشده است.
علی رغم داشتن امکانات رفاهی اولیه در روستاها طرح هادی نتوانسته است به صورت کامل جلوی مهاجرت روستائیان به شهرها را بگیرد از این رو لازم است با بازنگری در اجرای طرح های هادی شرایط لازم برای توانمندسازی روستائیان برای راه اندازی کسب و کارهای جدید و کارآفرینی را فراهم کرد.
در مجموع به نظر می رسد تمایل روستانشینان به تبدیل روستاها به شهرهای کوچک مزایای متعددی برای ساکنان به خصوص در برخی خدمات اجتماعی و عمرانی داشته است اما به تبع آن حجم گسترده ای از پیامدهای منفی اقتصادی و فرهنگی به ساکنان تحمیل شده و از طرفی به دلیل انتظارات بالای ساکنان، در مجموع تبدیل روستا به شهر باعث افزایش کیفیت زندگی ساکنان روستا شهرهای جدید نشده است.
اصلاح طرح های مربوط به روستا می تواند روستائیان را به ماندن در روستا و کسب و کارهای مربوط به آن تشویق کند چون روستاها نشان دادند با وجود تغییرات شتابان زندگی، می خواهند همچنان نفس بکشند.
یک هزار و ۶۷۴ روستای دارای سکنه در کهگیلویه و بویراحمد وجود دارد.
حدود ۴۵ درصد از جمعیت ۷۱۳ هزار نفری کهگیلویه و بویراحمد معادل بیش از ۳۱۴ هزار نفر در روستاهای این استان زندگی می کنند و از این رو برنامه ریزی در حوزه روستایی تاثیر بسزایی در بخش زیادی از جمعیت این استان دارد.

  • منبع خبر : ایرنا